Een horlogeglas kiest u tot op een tiende millimeter nauwkeurig. Enkele tienden verschil zijn genoeg om een glas los in zijn zitting te laten liggen of het er niet in te krijgen, en ook de glaspakking moet precies bij de lunette passen. De diameter van een glas, de dikte ervan of de doorsnede van een pakking kunnen niet met een gewone maatlat worden gemeten.
Voor exacte metingen moet een precisie-instrument worden gebruikt. De schuifmaat is het horlogemakersgereedschap dat geschikt is voor deze kleine maten.
Hoe gebruikt u een schuifmaat?
De schuifmaat wordt veel gebruikt in de horlogerie, maar ook voor mechanische onderdelen of in het loodgieterswerk (bijvoorbeeld voor binnen- en buitenmaten van buizen). Hij is veel nauwkeuriger dan een maatlat: zijn nauwkeurigheid varieert van 1/10 tot 1/50 mm. Hij kan de lengte en de breedte meten, maar ook holle oppervlakken, en zo de diepte van een voorwerp bepalen. Voor een nauwkeurig en correct resultaat moet u hem goed weten te gebruiken.
De verschillende onderdelen van de schuifmaat
De schuifmaat bestaat uit 2 delen met een schaalverdeling. Het eerste deel is een vaste liniaal. Het tweede deel van het gereedschap is beweegbaar en schuift over de vaste liniaal. Dit deel kan met een kartelwieltje worden vastgezet om de gemeten waarde te behouden. Hier gebruiken we een digitale schuifmaat, maar er bestaan ook handmatige schuifmaten.
De kop
De kop heeft een liniaal met een schaalverdeling in millimeters of halve millimeters, afhankelijk van de schuifmaat. Een deel van de bek is vast, het andere is beweegbaar. Afhankelijk van uw gebruik kunt u de binnen- of buitenkant van een onderdeel meten.
De schuif
De schuif is voorzien van een kleine liniaal met schaalverdeling (de nonius) en een dieptemeter aan de onderkant.
Een schuifmaat gebruiken - Binnenmaat, buitenmaat en diepte
In gesloten toestand bestaat de kop van de schuifmaat uit 2 delen die elkaar raken en samen een bek vormen. Beide metingen staan op 0 mm. Wanneer u de bekken van het gereedschap opent, ziet u dat de nonius (schuif) niet meer samenvalt met de 0. Plaats het voorwerp dat u wilt meten tussen de vaste en de beweegbare bek. Sluit de kop voorzichtig rond het voorwerp tot er contact is.
Afhankelijk van de gebruikte schuifmaat kunt u de buitenmaten van een voorwerp, de binnenmaten en de diepte meten.
Voorbeelden van metingen met de schuifmaat
Diameter van een horlogeglas
Leg het glas plat tussen de buitenbekken en sluit ze zonder te forceren. Doe twee of drie metingen terwijl u het glas draait: de grootste waarde is de diameter. Meet bij een glas met rand of met voet het breedste deel, het deel dat in de zitting past. Daarna kunt u deze diameter opzoeken met de tool Vind mijn glas.
Dikte van een horlogeglas
Klem het glas tussen de buitenbekken, bij een vlak glas ter hoogte van de rand. Meet bij een bol glas de dikte van de rand en vervolgens de totale hoogte op het hoogste punt van de bolling: beide waarden helpen om een gelijkwaardig model te vinden. De verschillende vormen worden beschreven in de handleiding Soorten horlogeglas.
Glaszitting in de lunette
Is het oude glas gebroken of afwezig, meet dan de zitting met de binnenbekken, van rand tot rand, door het midden. Reken bij een acrylglas doorgaans 0,1 tot 0,2 mm meer dan de zitting: het wordt bij het plaatsen licht samengedrukt. Kies bij een mineraal- of saffierglas de exacte diameter van de zitting.
Glaspakking
Meet de binnendiameter met de binnenbekken, de buitendiameter met de buitenbekken en vervolgens de doorsnede (de dikte van de pakking) door haar licht te klemmen zonder haar plat te drukken. De handleiding Een pakking meten beschrijft de methode, en de handleiding Een pakking vervangen legt het plaatsen uit.